top of page
1779079291807-thumbnail.jpeg

Health and Longevity Start in the Gut: The Power of Probiotics, the Gut-Brain Axis, and Traditional Myanmar Fermented Foods

  • eternalhealthmd
  • 2 days ago
  • 5 min read

အသက်ရှည်ကျန်းမာဖို့ အူလမ်းကြောင်းကစ - Probiotics ရဲ့ အစွမ်း၊ Gut-Brain Axis နှင့် မြန်မာ့ရိုးရာ အချဉ်တည်စာများ


(English version is below)


ကျွန်တော်တို့ ဆေးပညာလောကတွင် လတ်တလော အလွန်ရေပန်းစားပြီး သုတေသနအများအပြား ထွက်ပေါ်နေသည့် ခေါင်းစဉ်တစ်ခုမှာ "Gut-Brain Axis" (ဦးနှောက်နှင့် အူလမ်းကြောင်း ဆက်သွယ်ချက်) ဖြစ်ပါတယ်။ အူလမ်းကြောင်း ကျန်းမာရေးဟာ အသက်ရှည်ကျန်းမာစွာနေနိုင်ရေး အတွက် အရေးကြီးတဲ့ အခန်းကဏ္ဍမှာ ပါဝင်နေပါတယ်။ ယခင်က အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းကို အစာခြေဖျက်သည့် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းသက်သက်ဟုသာ ရှုမြင်ခဲ့ကြသော်လည်း ယခုအခါ ၎င်းကို ခန္ဓာကိုယ်၏ "ဒုတိယဦးနှောက်" (Second Brain) ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်နေကြပြီ ဖြစ်ပါတယ်။


မိတ်ဆွေအနေဖြင့် စိတ်ဖိစီးမှုများချိန်တွင် ဗိုက်အောင့်ခြင်း၊ ဝမ်းပျက်ခြင်း သို့မဟုတ် ရင်တုန်ပူပန်ချိန်တွင် ဗိုက်ထဲတွင် တရုန်းရုန်း ဖြစ်ခြင်းတို့ကို ကြုံဖူးကြပါလိမ့်မည်။ ဤသည်မှာ ဦးနှောက်နှင့် အူလမ်းကြောင်းသည် အာရုံကြောစနစ် (Vagus Nerve) နှင့် ဟော်မုန်းများမှတစ်ဆင့် အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်နေကြောင်း ပြသနေသည့် သက်သေပင် ဖြစ်သည်ဟု Harvard Medical School ၏ လေ့လာမှုများ တွင် ဖော်ပြထားပါတယ်။


Fermented vegetables boosting gut health
Fermented vegetables boosting gut health

Gut Microbiome (အူလမ်းကြောင်းတွင်းရှိ အကျိုးပြုဗက်တီးရီးယားများ) ၏ အရေးပါပုံ


ကျွန်တော်တို့၏ အူလမ်းကြောင်းထဲတွင် မျက်စိဖြင့်မမြင်နိုင်သော ဗက်တီးရီးယား အကောင်ရေ ဘီလီယံပေါင်းများစွာ ရှင်သန်နေကြပြီး ၎င်းတို့ကို Gut Microbiome ဟု ခေါ်သည်။ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းသည်မှာ စိတ်ပျော်ရွှင်မှုကို ပေးစွမ်းသည့် Serotonin (ဟော်မုန်း) ၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ဦးနှောက်က ထုတ်လုပ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ အူလမ်းကြောင်းထဲရှိ အကျိုးပြုဗက်တီးရီးယားများကသာ ထုတ်လုပ်ပေးခြင်း ဖြစ်ကြောင်း California Institute of Technology (Caltech) ၏ သုတေသန အရ သိရှိရပါသည်။ ထို့ကြောင့် အူလမ်းကြောင်းတွင်း Microbes များ စည်းချက်ပျက်ယွင်းပါက စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း (Depression)၊ သောကရောက်ခြင်း (Anxiety) နှင့် ကိုယ်ခံအားကျဆင်းခြင်းတို့ကို တိုက်ရိုက် ခံစားရနိုင်ကြောင်း NCBI PubMed ရှိ စာတမ်းများ က ဆိုပါတယ်။


Trendy အစားအစာများထက် ပိုမိုကောင်းမွန်သည့် မြန်မာ့ရိုးရာ အချဉ်တည်စာများ



ကမ္ဘာပေါ်တွင် အူလမ်းကြောင်းကျန်းမာရေးအတွက် Kimchi, Kombucha, သို့မဟုတ် Yogurt စသည့် အစားအစာများကို Probiotics (အကျိုးပြုဗက်တီးရီးယားများ) အဖြစ် အလုအယက် စားသောက်နေကြပါတယ်။ စစ်တမ်းအရ အချဉ်ဖောက်ထားသော အစားအစာများကို နေ့စဉ်စားသုံးပေးခြင်းက အူလမ်းကြောင်းတွင်း ဗက်တီးရီးယား မျိုးစိတ်စုံလင်မှုကို တိုးစေပြီး ခန္ဓာကိုယ်တွင်း ရောင်ရမ်းမှု (Inflammation) ကို ကျဆင်းစေကြောင်း Stanford တက္ကသိုလ်က ဆဲလ် (Cell) ဂျာနယ် တွင် သက်သေပြထားပါတယ်။


ကျွန်တော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အလွယ်တကူရနိုင်ပြီး ငွေကုန်ကြေးကျ သက်သာသည့် မြန်မာ့ရိုးရာ အချဉ်တည်စာများသည်လည်း အစွမ်းထက်လှသည့် သဘာဝ Probiotics များ ဖြစ်ကြပါတယ်။



  • မုံညင်းချဉ် (သို့) အချဉ်တည်ထားသော ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ: ရိုးရာနည်းအတိုင်း သဘာဝအတိုင်း အချဉ်တည်ထားသော မုံညင်းချဉ်တွင် အူလမ်းကြောင်းကို အကျိုးပြုသည့် Lactobacillus ဗက်တီးရီးယားများ ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်ပါတယ်။


  • ပဲပုပ် (Fermented Soybean): ရှမ်းရိုးရာ ပဲပုပ်စိမ်း (သို့) ပဲပုပ်ချပ်များသည် သဘာဝအတိုင်း အချဉ်ဖောက် (Fermentation) ထားခြင်းဖြစ်၍ အစာခြေစနစ်ကို ကောင်းမွန်စေရုံမက အပင်မှရသော ပရိုတင်းဓာတ်လည်း ကြွယ်ဝပါတယ်။


  • ကစော် (Fermented Rice): ကောက်ညှင်းကို သဘာဝတဆေးဖြင့် အချဉ်ဖောက်ထားသည့် ကစော်သည်လည်း သင့်လျော်ရုံစားသုံးပါက အစာခြေလမ်းကြောင်းရှိ အဏုဇီဝပိုးမွှားများကို မျှတစေသည့် အာနိသင်ရှိပါတယ်။


  • 🥛 ဒိန်ချဉ်: နေ့စဉ်စားသုံးပေးရင် အူလမ်းကြောင်း ကာကွယ်ရေးစနစ်ကို သိသိသာသာ အားကောင်းစေပါတယ်(သကြားမပါသော ဒိန်ချဉ်ကိုသာလျှင်စားသုံးပါ)။





ပရိုဘိုင်အိုတစ်ဆေးတောင် (သို့) ပရိုဘိုင်အိုတစ်ကြွယ်ဝသော အစားအစာတွေကို ဘယ်အချိန်မှာ သုံးစွဲဖို့ အကြံပြုနိုင်ပါသလဲ။



အကယ်၍ သင့်မှာ အစာခြေစနစ် သို့မဟုတ် အခြားနေရာတွေမှာ Dysbiosis (ပိုးမွှားမမျှတမှု) လက္ခဏာတွေ ရှိနေရင် သင့်ရဲ့ မိုက်ခရိုဘိုင်အိုမ်းကို ပြန်လည်မျှတလာစေဖို့ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုပေးသည့်ပညာရှင်(ဆရာဝန်)က ပရိုဘိုင်အိုတစ် သုံးစွဲဖို့ အကြံပြုနိုင်ပါတယ်။ အကယ်၍ သင်ဟာ မကြာသေးမီက သင့်ရဲ့ မိုက်ခရိုဘိုင်အိုမ်းကို အားနည်းစေတဲ့ ဖျားနာမှု သို့မဟုတ် ကုသမှုတစ်ခုခု ခံယူခဲ့ရရင်လည်း ၎င်းကို ပြန်လည် တည်ဆောက်နိုင်ဖို့ ဆရာဝန်က ပရိုဘိုင်အိုတစ် သုံးဖို့ ညွှန်းဆိုနိုင်ပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် - ပဋိဇီဝဆေး (Antibiotics) တွေ သောက်သုံးပြီးတဲ့အခါ ပရိုဘိုင်အိုတစ် သောက်ဖို့ သို့မဟုတ် သုံးစွဲဖို့ အကြံပြုနိုင်ပါတယ်။


အချို့သူတွေကတော့ ၎င်းတို့ရဲ့ ယေဘုယျ ကျန်းမာရေးကို ထိန်းသိမ်းဖို့အတွက် နေ့စဉ် ပရိုဘိုင်အိုတစ် ဖြည့်စွက်စာကို သောက်သို့မဟုတ် စားသုံးကြပါတယ်။ သင့်မှာ အူလမ်းကြောင်း ကျန်းမာရေး ပြဿနာ ဖြစ်လေ့ဖြစ်ထရှိပြီး ပရိုဘိုင်အိုတစ်က ကူညီပေးနိုင်တယ်လို့ ခံစားရရင် နေ့စဉ် သောက်(သို့မဟုတ်)စားသုံးနိုင်ပါတယ်။ ကျန်းမာတဲ့ အူလမ်းကြောင်း မိုက်ခရိုဘိုင်အိုမ်းဟာ သင့်ရဲ့ ခုခံအားစနစ်ကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ခြင်း၊ ရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချပေးနိုင်ခြင်းနဲ့ ဝမ်းမှန်စေရန် ကူညီပေးခြင်း တို့ကို ပြုလုပ်ပေးနိုင်ပါတယ်။ အူလမ်းကြောင်းကျန်းမာခြင်းကအရိုးပွခြင်း(Osteoporosis)ကိုတောင်ကာကွယ်နိုင်တယ်လို့ ဆိုကျပါတယ်။ အူလမ်းကြောင်းကျန်းမာရေးနဲ့ အရိုးကျန်းမာရေးအကြောင်းဆက်နွယ်ပုံကို စိတ်ဝင်စားရင် ဒီလင့် ကနေ ဝင်ရောက်ဖတ်ရှု နိုင်ပါတယ်။ စိတ်ဖိစီးမှုနဲ့ အစားအသောက် ရွေးချယ်မှု စတဲ့ နေ့စဉ် လူနေမှုဘဝ အခြေအနေတွေက သင့်အူလမ်းကြောင်း မိုက်ခရိုဘိုင်အိုမ်းကို လျော့နည်းစေနိုင်ပြီး ပရိုဘိုင်အိုတစ်(Probiotics)ဆေးတောင့် သို့မဟုတ် ပရိုဘိုင်အိုတစ်(Probiotics)ကြွယ်ဝသောအစားအစာများဟာ ၎င်းကို ပြန်လည် ပြုပြင်ပေးနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။



ဆရာဝန်တစ်ဦးအနေဖြင့် အကြံပြုချက်


သင့်ရဲ့ ဒုတိယဦးနှောက် (အူလမ်းကြောင်း) ကို ကျန်းမာစေချင်တယ်ဆိုရင် Ultra-processed foods (အသင့်စား အစားအစာများ)၊ သကြားအလွန်အကျွံ ပါဝင်သော အစားအစာများနှင့် ဆီကြော်စာများကို လျှော့ချရပါမည်။ လက်ရှိမှာ ပရိုဘိုင်အိုတစ်တွေရဲ့ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ အကျိုးကျေးဇူးတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သုတေသနတွေ အများကြီး ပြုလုပ်နေဆဲဖြစ်ပြီး အစောပိုင်း ရလဒ်တွေကတော့ အလားအလာ ကောင်းပါတယ်။ ၎င်းတို့ဟာ သင့်ကျန်းမာရေး ပြဿနာအားလုံးအတွက် ပြီးပြည့်စုံတဲ့ အဖြေတစ်ခု မဟုတ်နိုင်ပေမဲ့ အရေးကြီးတဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေနဲ့တော့ ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။ ရိုးရာအချဉ်တည်စာများကို သန့်ရှင်းသပ်ရပ်စွာ ပြင်ဆင်ပြီး မိမိ၏ နေ့စဉ်အစားအစာ (သို့မဟုတ်)အမျှင်ဓာတ်များသောအစားအစာများနှင့် သင့်တင့်မျှတစွာ ထည့်သွင်းစားသုံးခြင်းဖြင့် ပိုက်ဆံအကုန်အကျနည်းနည်းနှင့် စိတ်ရောကိုယ်ပါ ကျန်းမာနုပျိုမှုကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကျပါစေကြောင်း ဆုမွန်ကောင်းတောင်းအပ်ပါတယ် ခင်ဗျ။


"မိတ်ဆွေရော အူလမ်းကြောင်းကျန်းမာရေး အတွက် နေ့စဉ်ဘဝမှာ Probiotics ရဖို့ ဘာတွေ့ စားလေ့ရှိလဲ comment မှာ မျှဝေပေးခဲ့ပါဉီး"



Medical Disclaimer: ဤဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များသည် ကျန်းမာရေးအသိပညာပေးခြင်းနှင့် ဗဟုသုတအလို့ငှာသာ ရည်ရွယ်ပါသည်။ ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသခြင်းဆိုင်ရာ ဆရာဝန်နှင့် တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးကုသမှု (Professional Medical Advice) ကို အစားထိုးရန် မဟုတ်ပါ။ မိမိကျန်းမာရေးအတွက် တတ်ကျွမ်းနားလည်သည့် ဆရာဝန်များနှင့်သာ တိုက်ရိုက်တိုင်ပင်ဆွေးနွေး ကုသမှုခံယူပါရန် တိုက်တွန်းအပ်ပါသည်။*



References / ကိုးကားချက်များ:



Health and Longevity Start in the Gut: The Power of Probiotics, the Gut-Brain Axis, and Traditional Myanmar Fermented Foods



In the medical community, one of the most prominent and heavily researched topics recently is the "Brain-Gut Axis" (the bidirectional connection between the brain and the gastrointestinal tract). Gut health plays a vital role in achieving a long and healthy life. Historically, the gastrointestinal tract was viewed merely as an organ system dedicated to digesting food. Today, however, it is widely referred to as the body's "Second Brain."


You have likely experienced an upset stomach or diarrhea during times of high stress, or felt a fluttering, nervous sensation in your gut when anxious. As highlighted in studies by Harvard Medical School, this is tangible evidence that the brain and the gut are in direct, constant communication via the nervous system (specifically the Vagus Nerve) and various hormones.


The Vital Role of the Gut Microbiome


Our intestinal tract is home to billions of microscopic bacteria, collectively known as the Gut Microbiome. Fascinatingly, research from the California Institute of Technology (Caltech) reveals that roughly 90% of serotonin—the hormone responsible for regulating happiness and mood—is not produced in the brain, but is actually synthesized by these beneficial gut bacteria. Consequently, when the balance of these gut microbes is disrupted, it can directly contribute to depression, anxiety, and a weakened immune system, according to papers indexed in NCBI PubMed.


Traditional Myanmar Fermented Foods: Better Than Trendy Alternatives


Globally, foods like kimchi, kombucha, kefir, and yogurt are highly sought after as rich sources of Probiotics (beneficial bacteria) to improve gut health. Clinical evaluations published in the journal Cell by Stanford University confirm that a diet rich in fermented foods effectively enhances gut microbiota diversity and significantly drives down systemic inflammation.


Fortunately, we do not need to rely on expensive, imported trends. Readily available and highly cost-effective traditional Myanmar fermented foods serve as incredibly potent, natural probiotics:


  • Mon-nyin-chin (Fermented Mustard Greens): When prepared using traditional, natural fermentation methods, Mon-nyin-chin is teeming with Lactobacillus bacteria, which actively support the digestive lining. (Note: Avoid versions made with artificial colors or chemical acidifiers).


  • Pe-poke (Fermented Soybeans): A staple in Shan traditional cuisine, whether consumed fresh or as dried cakes, Pe-poke undergoes natural fermentation. It not only aids digestion but also serves as an excellent source of plant-based protein.


  • Ka-saw (Fermented Rice): Made by fermenting glutinous rice with traditional yeast starter cultures, Ka-saw acts as a natural balancing agent for the digestive tract's microflora when consumed in moderation.


  • Yogurt: Regular daily consumption significantly strengthens the gut defense system. Be sure to opt for unsweetened (sugar-free) yogurt only.



When are probiotic capsules or probiotic-rich foods recommended?


If you have symptoms of dysbiosis—an imbalance of microbes—in your digestive system or elsewhere, a healthcare professional may recommend using probiotics to help bring your microbiome back into balance. If you have recently experienced an illness or undergone a treatment that weakened your microbiome, a doctor may prescribe probiotics to help rebuild it. For example, they might suggest taking or using probiotics after finishing a course of antibiotics.


Some people take a daily probiotic supplement to maintain their general wellness. If you are prone to gut health issues and notice that probiotics help, you can consume them daily. A healthy gut microbiome can boost your immune system, reduce inflammation, and help keep your bowels regular. It is even said that a healthy gut can protect against osteoporosis. If you are interested in the connection between gut health and bone health, you can read more via this link. Everyday factors like stress and dietary choices can diminish your gut microbiome, and probiotics are an effective way to help restore it.



A Clinician’s Advice


If you want to keep your "second brain" healthy, it is essential to minimize the intake of ultra-processed foods, excessive refined sugars, and deep-fried items. These foods fuel harmful bacteria and trigger chronic inflammation.Research into the potential health benefits of probiotics is still extensively underway, and initial results are highly promising. While they may not be a magic bullet for all of your health issues, they can certainly serve as a crucial piece of the puzzle.


By incorporating clean, properly prepared traditional fermented foods into your daily meals or fiber rich foods in balanced portions, you can support both your mental well-being and physical vitality—all while keeping healthcare costs minimal.


"How do you get your daily probiotics for a healthy gut? Drop your favorite foods in the comments!"


*Medical Disclaimer: The information provided in this article is intended strictly for health education and general knowledge purposes. It is not a substitute for professional medical advice, diagnosis, or clinical treatment. Always consult with a qualified physician or healthcare provider regarding any personal medical conditions or concerns.


References:



Comments

bottom of page